الف :تاریخچه تأسیس اداره کل کار و امور اجتماعی استان قم

سابقه تشکیلاتی اداره کل که قبلاً در سطح اداره کار و امور اجتماعی شهرستان فعالیت داشته به سال 1329 هجری شمسی می‌رسد.به استناد مصوبه 20/11/1341هیأت وزیران وبه تبع روند تغییرات وتحولات درنام وساختار وزارت کار، نام اداره کار به اداره کار وخدمات اجتماعی تبدیل گردید.

گام بعدی، در سال 1343  این اداره به اداره کار و امور اجتماعی تغییر نام یافت (موضوع ماده واحده مصوب تیرماه 1343) براساس تبصره سه ماده هشت آئین نامه استخدامی کشوری مصوب 31/3/1345تشکیلات اداره کل کار و امور اجتماعی استان مرکزی (استان تهران فعلی )تدوین گردید،در این مصوبه ادارات تابعه آن عبارت بودند از:

1ـ اداره کار و امور اجتماعی اراک

2ـ اداره کار و امور اجتماعی کاشان

3ـ اداره کار وامور اجتماعی کرج

4ـ اداره کار و امور اجتماعی قزوین

5ـ اداره کار و امور اجتماعی قم

اداره کاروامور اجتماعی شهرستان قم تا اواخر دهه چهل وحدوداً تا سال 1350 با سازمان بیمه‌های اجتماعی کارگران و درمانگاه سازمان تحت نظر یک مدیریت واحد، اداره می‌شد.(درسال 1354نام سازمان بیمه های اجتماعی کارگران به سازمان تامین اجتماعی تغییر یافت.)

بمنظور تأمین نیروی کار واحدهای اقتصادی از نظرکمی وکیفی در پارامترهای مختلف براساس نیاز بنگاهها در اجرای سیاستهای دولت وقت مبنی بر گسترش شبکه کاریابی در سطح کشور، مرکز کاریابی واشتغال قم در سال 1353 به طور مستقل در خیابان چهارمردان (انقلاب فعلی) تشکیل گردید.

برابر مصوبه مورخ 1/2/1355 و با توجه به روند رو به رشد کارخانجات و صنعت  در استان مرکزی (تهران) دو اداره کل به نامهای«اداره کل کار و امور اجتماعی شمال استان مرکزی (کرج)» و «اداره کل کار و امور اجتماعی منطقه جنوب استان مرکزی (شهر ری)» ایجاد گردید، که اداره کار وامور اجتماعی استان قم تحت پوشش اداره کل کار و امور اجتماعی منطقه جنوب  استان مرکزی (شهر ری) قرار گرفت.

با توجه به استان جدیدالتأسیس مرکزی (اراک ) در سال 1356 اداره کار و امور اجتماعی قم همراه با شهرستانهای ساوه ومحلات تحت امرمدیریت اداره کل کار وامور اجتماعی استان مرکزی اراک درآمدند.

شهرستانهای ساوه، محلات، دلیجان و نراق تا اواسط دهه پنجاه در حیطه عملکرد اداره کار وامور اجتماعی شهرستان قم قرارداشته است.

بعد ازپیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی ایران مرکز کاریابی و اشتغال قم در اداره کار و امور اجتماعی قم ادغام و  به نام «اداره کار و امور اجتماعی و خدمات اشتغال قم» با مدیریت آقایان جلالی فر، مرحوم علی اکبر دادرس، عبداللهی ودر تاریخ 1/1/1362 لغایت 1/4/1364 با مدیریت جناب آقای سید حسین ابن الرضا وپس از آن با مدیریت حضرت حجت الاسلام والمسلمین غلامی  مشخص گردید.

ترکیب فوق تا سال 1365 باقی ماند تا اینکه در این سال اداره کار و امور اجتماعی و خدمات اشتغال قم از اداره کل کار و امور اجتماعی استان مرکزی (اراک) جدا شده و در حوزه عملکرد اداره کل کار و امور اجتماعی استان تهران با مدیریت جناب آقای سلطانعلی حقیقی به مدت ده سال از سال 1365لغایت 1374 ادامه فعالیت داد.

چناچه میدانیم استان قم درمیان شهرها مرتبت وشرافتی ویژه دارد، چه در این شهر درطول تاریخ پس از اسلام یکی از کانونهای بزرگ شکل گیری اندیشه وحرکت اسلامی بوده است وتاریخی پر فراز ونشیب وگسترده وپربار در دل جغرافیای کوچک  خویش نهفته دارد وحامل  فرهنگی غنی واصیل است که ارزشها، سنتها، هنرها ودانشهای ماندگاردرآن فراهم آمده است واز سوی دیگرگسترش بنگاهها ونهادهای اقتصادی وفرهنگی بر ویژگیهای این شهر افزوده است.

 فلذا باسفر مقام معظم رهبری حضرت آیت الله العظمی خامنه ای(مد ظله العالی) در سال 1374 به قم وتوجهات ویژه معظم له به این خطه، مقدمات تبدیل این شهرستان به استان فراهم شد و در آذر ماه سال1374 استانداری قم ایجاد گردید و افقهای تازه و روشنی در این دیار مقدس پدیدار گردید که یکی از ثمرات آن اعتلای اداره کار و امور اجتماعی و اشتغال قم به سطح اداره کل کار و امور اجتماعی و تغییر و تحولات بنیادین در این اداره مدیران ارزشمندی را به خود دیده است که به ترتیب آقایان محمود حیدری، احمد سبز علی، محمد رضا طاهری فرد، محمد کاظم بوستان افروز، دکتر هدایت اله شاهینی، مجیدآوری فرد، حسن رحمانی، سید جواد منصوری و مدیریت فعلی مدیرکل تعاون،کار ورفاه اجتماعی استان قم جناب آقای وحید وزیری راد در مسیر تحقق اهداف، ماموریتها و رسالتهای خود ادامه می دهد.

ب:تاریخچه تعاون در استان قم :

گرچه در فلات قاره ایران تعاون سابقه باستانی ودیرینه دارد که کار بصورت تعاونی وجودداشته ودرآن زمان باتشکیل  جمعیتهای تعاونی گونه کشاورزی  به صورت دسته جمعی  درزمینها کشت وزرع می کردند.لیکن سابقه تعاون در قالب قوانین واسلوبهای جدید به سال 1342برمی گرددکه قدیمی ترین شرکت تعاونی با عنوان ((تعاونی اعتبار کارکنان راه آهن ))تاسیس شده است. مراکز گسترش خدمات تولیدی و عمرانی در استانداری استان مرکزی با سرپرستی آقای خسروی سامانی مستقر بوده است،لازم به ذکر است از تعداد کل شرکتها و اتحادیه های استان قم تنها دو مورد مربوط به قبل از پیروزی شکوهمند نقلاب اسلامی بوده و مابقی بعد از آن می باشد.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی  ایران، با توجه به کلام وحی و روایات  مأثوره از ائمه هداه مهدیین یکی ازارکان نظام اقتصادی جمهوری اسلامی ایران، بخش تعاون تعیین وبه تصویب  مجلس شورای رهبری رسیده است که اهمیت بخش تعاون را دراین میثاق عمومی نشان میدهد  وهمین خود باعث  رشد کمی وکیفی تعاونیها بعد از انقلاب  گردیده است.

شرکتهای تعاونی از جمله نهادهای مردمی هستند که درسال 1357وهمزمان با پیروزی انقلاب اسلامی  به قانون اساسی راه یافته وموفقیتی بزرگ کسب نموده واز توسعه ای همه جانبه برخوردار گردیدند.که اکنون می توانند در سایه توانمندیهای بالقوه وبالفعل خود در تحولات اقتصادی واجتماعی کشور مشارکت وسیعی داشته ومبشر آینده ای امید بخش برای جوانان ونسلهای آینده باشند.

وقوع انقلاب اسلامی نگرش عمومی را درباره تعاون تغییر داد. انقلاب اسلامی که خود مظهری از تعاون بود، تعاون را نه تنها وسیله‌ای برای رفع نیاز مشترک که راهی برای توسعه اقتصادی به شمار آورد.
راه یافتن تعاون به قانون اساسی و تشکیل وزارتخانه ای بطور مستقل به همین  نام این شیوه پسندیده که سابقاً روشی اقتصادی تلقی می شد از اعتباری مذهبی نیز بهره مند ساخت و عزم راسخ جمهوری اسلامی ایران به تحقق عدالت اقتصادی با توسل به همه روشهای شناخته شده را آشکار نمود و بابی جدید را فرا راه مشتاقان قسط گشود. درصدر جهات و دلایلی که تعاون را بعنوان بخش مسلط اقتصاد کشور مطرح می سازد باید به اصول 43 و 44 قانون اساسی اشاره نمود. در اصل 43 جهت دستیابی به اهدافی از جمله تامین استقلال اقتصادی جامعه، ریشه کن کردن فقر و محرومیت و برآوردن نیازهای انسان در جریان رشد، ضوابطی برای اقتصاد جمهوری اسلامی ایران تعیین گردیده است. تامین شرایط و امکانات کار برای همه بمنظور رسیدن به اشتغال کامل و قراردادن وسایل کار در اختیار همه کسانی که قادر به کارند ولی وسایل کار ندارند در شکل تعاونی از راه وام بدون بهره یا هر راه مشروع دیگر که نه به تمرکز و تطاول ثروت در دست افراد و گروههای خاص منتهی شود و نه دولت را بصورت یک کارفرمای بزرگ مطلق در آورد.
در اصل 44 قانون اساسی به روشنی تصریح شده است که نظام اقتصادی جمهوری اسلامی برپای، سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی با برنامه‌ریزی صحیح و منظم استوار است. در همین اصل، محدود شدن فعالیتهای بخش دولتی در چارچوب معین و همچنین مکمل فعالیتهای دولتی و تعاونی قرار گرفتن بخش خصوصی، وسعت قلمرو بخش تعاونی را به خوبی نشان می دهد. شروط تعیین شده برای حمایت قانون از مالکیت بخشهای سه گانه بشرح زیر خود از نقاط قوت بخش تعاونی و بمنزله تأکیدی بر ضرورت گسترش آن به شمار می رود.
 با تحقق اهداف  بخش تعاون  از جمله واگذاری سهام عدالت و تشکیل شرکت‌های تعاونی عام و بانک توسعه تعاون،‌ این بخش، جایگاهی در خور یافته است.
به این ترتیب و در صورت اجرایی شدن اصول 43و44 می‌توان آینده روشنی برای بخش تعاون تصور کرد.

د رشهریور1370  قانون بخش تعاونی مشتمل بر 71 ماده و 50 تبصره به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و مورد تایید شورای نگهبان قرارگرفت، و امور مربوط به شرکتهای تعاونی وارد مرحله تازه‌ای شد و به شکل ساختارمند، منسجم و نظام‌یافته مورد پیگیری قرار گرفت؛ بدینسان ایده تاسیس وزارت تعاون در اندیشه دولتمردان و قلم قانونگذاران وقت تبلور یافت و تعاون قالبی برای توسعه اقتصادی، اشتغالزایی و گسترش مشارکتهای جمعی و مردمی نام گرفت و این سر آغاز حرکت رو به جلو و جهش و پویایی بخش تعاون بود.

براین اساس وزارت تعاون تشکیل وتاسیس شد ودر سال 1371رسما کارش را شروع کرد، تا پیش از آن بخش تعاون و امور مربوط به تعاونی‌ها از طریق چهار سازمان و دو دفتر دنبال می‌شد

  1. سازمان مرکزی تعاون روستایی زیر نظر جهاد کشاورزی وقت
  2. سازمان تعاونی‌های معدنی زیر نظر وزارت معادن و فلزات
  3. مراکز گسترش خدمات تولیدی و عمرانی،صندوق تعاون زیر نظر وزارت کشور

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نقش این مرکز در واگذاری زمین واعطاءوام  بمنظور کارآفرینی واستقلال جوانان تحصیلکرده ی بیکار (با گواهی  بیکار بودن تحصیل کرده  از اداره کار)نقش موثری را ایفا نموده است.

  1. سازمان تعاون مصرف شهر و روستا زیر نظر وزارت بازرگانی وقت

1)      دفتر تعاونی‌های کارگری در وزارت کار

2)      دفتر تعاونی‌های شیلات در شرکت شیلات ایران متولی امور بخش تعاون بودند.

اداره تعاون شهرستان قم تا سال 1365زیر نظر استان مرکزی و پس از آن تا سال 1374زیر مجموعه ی استان تهران بوده است .

بدنبال سفرمقام معظم رهبری (مدظله العالی) درپائیز سال 1374 ودستور ایشان  مبنی بر استان شدن قم، اداره کل تعاون نیز همانند سایر ادارات کل وسازمانها تشکیل و فعالیت خودرا  باجذب نیروهای  جدید، متخصص، اتخاذ روشهای آموزشی و ترویجی  جدید وتوسعه ی فعالیت آنها از طریق برگزاری و تشکیل کلاسها، جلسات، همایشها، انتشار نشریات، دلالت و راهنمایی و بروزرسانی اطلاعات مدیران تعاونی وحمایت ازتشکیل دهندگان تعاونیها و اقدام مجدانه ومستمردرجهت رفع مشکلات فراراه آنان درتمامی مراحل  وفرایندهاشروع کرد.

 لهذا بخش تعاون استان توانست از رشد مناسبی برخوردار گردد وجایگاه  وپایگاه مناسبی پیدا کند .

اعطای تسهیلات مناسبی به بخش تعاون باعث ایجاد تعاونیهای مختلف صنعتی، معدنی،کشاورزی وخدماتی شده ودرحقیقت بمثابه  خونی بوده که دررگ حیاتی تعاونیها جریان یافته است  لهذا تعدادی از این تعاونیها  توانسته اند قسمتی از مشکلات  خود واستان را حل نمایند.(مهمترین خصیصه بخش تعاون را میتوان اشتغالزایی فارغ التحصیلان  مراکز آموزش عالی  اشاره کرد که این گروه میتواند با ایجاد تشکلهای تعاونیهابا ذکرنام خودوخلاقیت  خود کارکند تعاون از رکود فکری قشر متخصص جلوگیری کرده وموجب شکوفایی آن شده است ).

در خرداد سال 1384 و پس از ابلاغ سیاستهای اصل 44 قانون اساسی از سوی رهبر فرزانه انقلاب(مدظله العالی)، بخش تعاون دور دوم جهش و شتاب فزاینده خود را از سرگرفت و دست‌اندرکاران و متولیان بخش تعاون کشور درصدد افزایش سهم این بخش در اقتصاد ملی و تحقق ماموریتها و اهداف توسعه پیش‌بینی شده در سیاستهای اصل 44 تا پایان برنامه پنجم توسعه برآمدند اما این همه ی ماجرا نبود زیرا دیری نپایید که در تیر ماه سال 90، وزارت تعاون با رای نمایندگان مجلس و پس از 20 سال، در دو وزارتخانه کار و رفاه اجتماعی ادغام و به این ترتیب وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی رسما موجودیت یافت.

 

ج:اداره کل تعاون،کار ورفاه اجتماعی استان قم

اداره کل تعاون استان قم  با اداره کل کار و اموراجتماعی استان قم تحت عنوان اداره کل تعاون،کارورفاه اجتماعی استان قم درراستای اجرای  قانون تشکیل وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی  در جلسه علنی  روز چهارشنبه مورخ هشتم تیرماه یکهزار و سیصد و نود مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ11/4/1390به تأیید شورای نگهبان رسیده است قانون تشکیل  وزارتخانه "تعاون، کار و رفاه اجتماعی"  در تاریخ 18/4 /1390 از سوی رئیس جمهور برای اجرا ابلاغ وادغام صورت پذیرفت.که پس از ادغام اداره کل تعاون، کار ورفاه اجتماعی استان قم ماموریت خودرا از جمله :سیاستگذاری وبرنامه ریزی، اعمال نظارت و انجام اقدامات قانونی به منظور تنظیم روابط کار، حل و فصل مسائل ومشکلات جامعه کارگری، حفظ و صیانت  از نیروی کار، افزایش  سهم بخش تعاونی در اقتصاد کشور وحمایت از توسعه اشتغال  ونیز برقراری  نظام جامع رفاه تامین اجتماعی در چارچوب سیاستهای کلی نظام  و قوانین  و مقررات  موضوعه بود را با شرح وظایف جدید آغاز نمود.